Λεύκανση δοντιών: Γιατί χρωματίζονται τα δόντια μου;

Το χρώμα των δοντιών είναι κάτι που απασχολεί πολλούς ανθρώπους και τους οδηγεί στον οδοντίατρο για να το βελτιώσουν. 

Πριν αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τη λεύκανση δοντιών, σίγουρα όλοι μοιραζόμαστε τις ίδιες απορίες: Γιατί όλα τα δόντια δεν είναι λευκά; Γιατί τα δόντια μας σκουραίνουν καθώς μεγαλώνουμε; Γιατί μπορεί να αλλάξουν χρώμα ξαφνικά; ή Γιατί μπορεί να έχουμε γεννηθεί με πιο σκούρα δόντια; Όλες οι παραπάνω είναι συχνές ερωτήσεις που ακούει ο οδοντίατρος από ανθρώπους που προσπαθούν να αποκτήσουν ένα λευκό χαμόγελο.

Οι αλλαγές που γίνονται στο χρώμα τον δοντιών μας και γιατί συμβαίνουν;

Καταρχήν,  να πούμε πως τα δόντια δεν έχουν ένα, αλλά πολλά χρώματα και πως στο κάθε ένα δόντι υπάρχει μία διαβάθμιση π.χ από πιο σκούρο χρώμα κοντά στα ούλα σε πιο ανοικτό καθώς φτάνουμε στην κορυφή του δοντιού. Επίσης, στον ίδιο άνθρωπο μπορεί να δει κανείς πως οι κυνόδοντες είναι πιο σκουρόχρωμα δόντια σε σχέση για παράδειγμα με τους κεντρικά δόντια. Ένα παιδί που αλλάζει τα δόντια του από τα «παιδικά» στα «μόνιμα» δόντια διαπιστώνουμε πως τα «παιδικά» δόντια είναι πιο λευκά σε σχέση με τα μόνιμα όταν αυτά ανατέλλουν.

Καθώς μεγαλώνουμε παρατηρούμε πως τα δόντια μας σκουραίνουν, γίνονται πιο θαμπά και πιο μουντά. Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο αν παρατηρήσουμε πως τα δόντια μας φαίνεται να έχουν διαφορετικό χρώμα ανάλογα με τις συνθήκες φωτισμού στις οποίες τα παρατηρούμε. Άλλο χρώμα έχουν όταν θα τα κοιτάξουμε μέρα μεσημέρι και άλλο όταν έχει σουρουπώσει.

Με βάση όσα αναφέρουμε παραπάνω, προκύπτει πως το χρώμα που βλέπουμε πως έχουν τα δόντια μας είναι το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης πολλών παραγόντων, όπως:

• Η δομή του δοντιού και ο τρόπος που το φως απορροφάται/αντανακλάται από αυτό
• Οι συνθήκες παρατήρησης δηλαδή ο φωτισμός του χώρου, η ώρα της ημέρας, η γωνία που παρατηρούμε το δόντι.
• Οι διάφορες χρωστικές ουσίες που προσλαμβάνουμε και ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν με το δόντι.
• Ακόμη και η υποκειμενικότητα του κάθε παρατηρητή παίζει ρόλο στην αντίληψη του χρώματος. Έχουν γίνει έρευνες που δείχνουν πως διαφορετικοί οδοντίατροι όταν αποφασίζουν π.χ το χρώμα μίας θήκης, στην προσθετική δοντιού, για να ταιριάξει με τα διπλανά δόντια κάνουν διαφορετικές επιλογές.

Γενικά, οι λόγοι που χρωματίζονται τα δόντια είναι πολλοί. Παρακάτω θα αναφέρουμε τους λόγους που χρωματίζονται τα δόντια, διαχωρίζοντάς τους βάση της τοπογραφίας των χρωστικών σε σχέση με το δόντι, δηλαδή σε σχέση με το αν συμβαίνου εσωτερικά ή εξωτερικά από το δόντι.

Εσωτερικές δυσχρωμίες στα δόντια και γιατί συμβαίνουν

Το χρώμα των δοντιών φαίνεται παραλλαγμένο επειδή υπάρχει μία διαταραχή στην δομή των ιστών του δοντιού ή επειδή κάποιες χρωστικές έχουν εισχωρήσει στο εσωτερικό του δοντιού.

Στις εσωτερικές δυσχρωμίες περιλαμβάνονται:

• Διαταραχές που έχουν να κάνουν με την διάπλαση των δοντιών όπως η ατελής αδαμαντινογένεση, η ατελής οδοντινογένεση, η υποπλασία της αδαμαντίνης, η υπενασβεστίωση της αδαμαντίνης, οι αδιαφανείς κηλίδες αδαμαντίνης.
• Διάφορες συγγενείς νόσοι και Αιματολογικές διαταραχές
• Δυσχρωμίες από την χρήση φαρμάκων όπως οι τετρακυκλίνες και η δοξυκυκλίνη και δίνονται είτε στην έγκυο, είτε στο παιδί σε ηλικίες μικρότερες των 8 ετών, καθώς δηλαδή τα δόντια διαπλάθονται.
• Η φθορίαση που οφείλεται στην λήψη υψηλών ποσών φθορίου από οδοντόκρεμες, στοματικά διαλύματα, ταμπλετών φθορίου σε παιδιά κατά την διάρκεια της διάπλασης των δοντιών τους.
• Δυσχρωμίες που δημιουργήθηκαν από κάποιο τραυματισμό ή άλλο λόγο μετά την ανατολή του δοντιού στο στόμα όπως η τραυματική πολφική αιμορραγία, η εσωτερική απορρόφηση του δοντιού, η αλλαγή χρώματος λόγω νέκρωσης του δοντιού, η αλλαγή χρώματος λόγω ενδοδοντικής θεραπείας (απονεύρωσης).
• Αλλαγή χρώματος λόγω ηλικίας. Καθώς μεγαλώνουμε το σμάλτο μειώνεται και φθείρεται οπότε προβάλλει πιο έντονα το κίτρινο ή καφέ χρώμα της πιο μέσα ουσίας που λέγεται οδοντίνη. Επίσης με τα χρόνια η οδοντίνη αυξάνεται στα δόντια μέσω της δημιουργίας νέων στρωμάτων με αποτέλεσμα να χάνεται η διαφάνεια που προσφέρει στο δόντι το σμάλτο και επομένως πιο μουντά δόντια.
• Γενετικοί λόγοι. Κάποιοι άνθρωποι γεννιούνται με πιο λευκά δόντια και κάποιοι άλλοι με πιο σκούρα.

Εξωτερικές δυσχρωμίες στα δόντια και οι λόγοι που συμβαίνουν

Οι εξωτερικές δυσχρωμίες οφείλονται στην εναπόθεση χρωστικών στην εξωτερική επιφάνεια των δοντιών σαν αποτέλεσμα δράσης εξωγενών χρωμοφόρων παραγόντων όπως:

• Χρωμοφόρα βακτήρια που βρίσκονται κυρίως στο στόμα παιδιών  και δίνουν ένα μαύρο χρώμα σε παιδιά με καλό επίπεδο στοματικής υγιεινής ή πράσινο σε παιδιά με κακό επίπεδο στοματικής υγιεινής.
• Κακή στοματική υγιεινή. Όταν δεν βουρτσίζουμε και δεν κάνουμε μεσοδόντιο καθαρισμό τότε υπολείμματα από καπνό, η καφέ και άλλες χρωστικές από την διατροφή επικάθονται στα δόντια μας και τα χρωματίζουν.
• Kάπνισμα ή μάσημα προϊόντων καπνού
• Μεγάλη κατανάλωση καφέδων, ή τσαγιού ή κόκκινου κρασιού, ή και κάποιων λαχανικών
• Λήψη φαρμάκων (π.χ λήψη σιδήρου που δημιουργεί μαύρες χρωστικές ή κάποιων αντιβιώσεων που δημιουργούν μια διάχυτη καφέ χρωστική που φεύγει με το βούρτσισμα)
• Στοματικά διαλύματα (κυρίως αυτά που περιέχουν χλωρεξιδίνη) αλλά και άλλων στοματικών διαλυμάτων που μπορεί να περιέχουν στοιχεία όπως φθοριούχο κασσίτερο, ή νιτρικό άργυρο κτλ.

Εξωτερικές δυσχρωμίες που μπήκαν πιο μέσα

Οι εξωτερικές χρωστικές χρωματίζουν την επιφάνεια του δοντιού, αλλά μπορούν να διεισδύσουν και πιο μέσα στο δόντι μέσα από διάφορες οδούς με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αφαιρεθούν με ένα καθαρισμό, ή στίλβωση των δοντιών αλλά να αποκτούν έναν πιο μόνιμο χαρακτήρα. Γι’αυτό το λόγο πρέπει να συμβουλευτείτε τον οδοντίατρο στον επόμενο καθαρισμό και να το παρακολουθείτε.

Οι οδοί που μπορεί να χρησιμοποιήσει μια εσωτερική δυσχρωμία για να εισέλθει μέσα στο δόντι είναι:

• Ρωγμές, αποτριβή ή διάβρωση των δοντιών καθώς και η αποκάλυψη της ρίζας των δοντιών λόγω της συρρίκνωσης των ούλων
• Περιοχές που υπάρχει τερηδόνα. H τερηδόνα αλλάζει τα χαρακτηριστικά του δοντιού και το κάνει να φαίνεται καφέ, γκρι ή μαύρο.
• Δόντια που έχουν σφραγιστεί με ‘μαύρα’ σφραγίσματα χρωματίζονται γκρι ή μαύρα επειδή απορροφούν μεταλλικά στοιχεία από το ‘μαύρο’ σφράγισμα
• Δόντια που έχουν σφραγιστεί με άσπρα σφραγίσματα μπορεί να φανούν ότι με τον χρόνο χρωματίζονται στην επιφάνεια της ένωσής τους με το δόντι επειδή χρωστικές πέρασαν από την ένωση σφραγίσματος δοντιού πιο μέσα.
• Διαταραχές της δομής του δοντιού. Κάποιες φορές η επιφάνεια των δοντιών δεν είναι τόσο ενιαία και συμπαγής αλλά είναι πιο πορώδης λόγω προβλημάτων στην διάπλαση των δοντιών. Σε αυτές τις λιγότερο συμπαγείς περιοχές σταδιακά μπορεί να εισχωρήσουν χρωστικές με την διατροφή και να χρωματίσουν το δόντι.

Οι πιο γνωστές μέθοδοι αντιμετώπισης για να αλλάξει το χρώμα των δοντιών

Τα αίτια του χρωματισμού των δοντιών είναι πολλά, όμως υπάρχουν  μέθοδοι στην αισθητική οδοντιατρική που μπορούν να βοηθήσουν να βελτιωθεί το χρώμα των δοντιών μας. Οι μέθοδοι αυτοί μπορούν να βοηθήσουν να ελαττώσουμε ή να εξαφανίσουμε τις χρωστικές. Ενδεικτικά κάποιες από τις πιο γνωστές μεθόδους κοσμητικής για να επαναφέρουμε το χρώμα των δοντιών είναι:

• Πολύ καλή στοματική υγιεινή
• Μείωση της κατανάλωσης καφέδων ή κόκκινου κρασιού, ή μαύρου τσαγιού όταν αυτό γίνεται σε υπερβολή. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε να καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες ας προσπαθούμε να ξεπλένουμε καλά το στόμα μας μετά.
• Η λεύκανση στον οδοντίατρο δίνει πολύ καλά αποτελέσματα
• Η χρησιμοποίηση προϊόντων για τη στοματική μας υγιεινή (οδοντόκρεμες) που χαρακτηρίζονται λευκαντικά (whitening).
• Οι όψεις από σύνθετη ρητίνη (bonding)/κεραμικών υλικών προσφέρουν καλά αποτελέσματα που μπορεί να μας προσθέσει ο οδοντίατρος
• Οι στεφάνες μερικής ή ολικής κάλυψης των δοντιών είναι μία θεραπευτική επιλογή κοσμητικής οδοντιατρικής

Χρειάζεται να γνωρίζουμε το λόγο του χρωματισμού των δοντιών πριν σχεδιάσουμε μία εξατομικευμένη παρέμβαση. Γι’αυτό το λόγο, καλό θα είναι να συμβουλευτούμε τον οδοντίατρο μας για την μέθοδο που ταιριάζει καλύτερα και που θα μας δώσει τα επιθυμητά αισθητικά αποτελέσματα.